Posts tagged "Linked data"

Data als doel of middel?

Tijdens de vele jaren waarin ik als informatie architect bezig ben met het vormgeven van digitale diensten blijft eenzelfde spanningsveld terugkeren. Een spanning die het gevolg is van verschillende uitgangspunten: data en technologie als doel of als middel, verder bouwen op wat er is of opnieuw beginnen. Het komt vaak voor dat er tijdens een veranderingstraject discussie ontstaat over fundamenteel verschillende uitgangspunten.

Een situatieschets van 3 verschillende uitgangspunten:

  1. We zullen alle data die we doorheen de tijd gecreëerd hebben samenbrengen.
    Deze data zullen we verrijken met gegevens die vrij of tegen betaling beschikbaar zijn.
    Deze verrijkte dataverzameling is het uitgangspunt voor het bedenken van nieuwe vormen van dienstverlening.
  2. We bedenken een nieuwe vorm van dienstverlening en onderzoeken vervolgens welke data daarvoor nodig zijn.
    Deze data zullen we zelf creëren of afnemen van partijen die deze vrij of tegen betaling ter beschikking stellen.
  3. We onderzoeken de noden van ons publiek en gaan op basis daarvan (ver)nieuw(d)e diensten ontwikkelen.
    De data die daarvoor nodig zijn gaan we verzamelen of  zelf creëren.

Ook al lijkt het derde uitgangspunt het beste is het niet zo dat de twee andere fout zijn. Om te innoveren is het nodig om te experimenteren en daarvoor zijn de eerste twee opties soms meer voor de hand liggend. Het onderzoek dat genoemd wordt in optie 3 kan ook gebeuren door de combinatie van 1 en 2.

Het probleem ligt niet bij het kiezen van de juiste optie, maar wil in het feit dat er bij aanvang van een veranderingstraject vaak niet gekozen wordt omdat er een kader ontbreekt om beslissingen te nemen.

Open en linked data

De emancipatiestrijd van data en de semantische onderbouw van het web zorgden ervoor dat veel organisaties (terecht!) bezig zijn met het openstellen, hergebruiken en linken van datasets. Waarom zouden we het warm water opnieuw uitvinden, waarom data creëren en beheren waar iemand anders al mee bezig is, waarom lokaal denken als het web globaal is, waarom semantische relaties tussen data en objecten niet visualiseren? Het zijn maar enkele van de redenen om in te zetten op open en linked data.

Hackathons zijn de speelplaatsen voor data-nerds. Het is fantastisch dat er alsmaar meer speelplaatsen zijn! Tijdens de hackathons mag er gespeeld worden met (tijdelijk) vrij beschikbare data. Het is de eerste optie en het is duidelijk dat er uit dat spelen geleerd kan worden. Zowel de ontwikkelaars als de eigenaars van data steken veel op als er nieuwe producten mee gemaakt worden. Het uitpakken met technische data-hoogstandjes is de drijfveer voor de eerste twee uitgangspunten: nieuwe diensten op basis van beschikbare data. Ze resulteren vaak in virtuoze interfaces met een hoog wow-effect. Deze zijn nodig om al zoekend te innoveren. Een prototype dat losgelaten wordt op een publiek kan aantonen wat de goede en minder goede ideeën zijn.

Kiezen voor zekerheid of experiment

De eerste twee uitgangspunten impliceren dat er gekozen wordt voor experiment: hoe en welke data kunnen verrijkt worden, welke nieuwe vormen van dienstverlening zijn mogelijk? Experiment is nodig om te vernieuwen. Maar er stelt zich een probleem als de eerste twee uitgangspunten toegepast worden in een situatie waar ze niet als experiment bedoeld zijn.

Als je voor zekerheid wil kiezen dan is het nodig om te bepalen voor welk publiek je bezig bent en waar dat publiek behoefte aan heeft. Met deze kennis kan vervolgens beslist worden welke data nodig zijn om producten of diensten te ontwikkelen of verbeteren. Dat onderzoek kan in de vorm van experimenten opgezet worden. Het is jammer genoeg vaak zo dat de behoeften niet onderzocht worden en dat een ‘experiment’ opgezet wordt als hét nieuwe product voor de komende jaren. De gevolgen daarvan: hoge investeringen voor diensten waar niemand écht behoefte aan heeft of weinig gebruiksvriendelijk uitgewerkte interfaces.

Kiezen voor lange of korte termijn

De keuze om meteen voor écht te ontwikkelen heeft dikwijls te maken met een kortetermijnstrategie waarbij geredeneerd wordt dat iets nieuw bouwen op basis van wat er al is minder kost dan iets te onderzoeken met als kans dat er vanaf nul opnieuw gestart moet worden. Met kortetermijnstrategie is er op zich niets fout als er een langetermijnstrategie tegenover staat waarin de experimenten passen.

Een strategie bepalen

Alvorens in te zetten op een veranderingstraject is het van belang om een overkoepelende strategie te bepalen waarin experiment, productontwikkeling, korte en lange termijndoelen een plaats naast elkaar krijgen. Dat hoeft geen document van 100 pagina’s te zijn. Het vastleggen de design-principes of uitgangspunten voor het ontwikkelen van producten die voor jouw organisatie van belang zijn, kan volstaan als referentiekader om beslissingen te nemen.